|
Dünyada
Mısır (Zea mays L.) Yetiştiriciliği
Mısırın orijin
merkezinin neresi olduğu, ilk olarak nerde kültüre
alındığı ya da kullanıldığı konuları her zaman
tartışmalı olmuştur. Mısır bitkisinin kültüre alınması
ve kullanılması 7 ile 10 bin yıl öncesine dayanmaktadır.
En eski mısır koçanları arkeolojik kazılar sonucu
Meksika’da bulunmuştur. Aztek ve Mayalar mısırın birçok
çeşidini yetiştirmiş ve özel yöntemlerle işlemiştir.
Mısır
bitkisinin Avrupa, Afrika ve Asya kıtalarına olan
yolculuğu Christof Columbus’un Amerika’dan mısır
tohumlarını İspanya’ya getirmesiyle başlamıştır.
Böylelikle Avrupa mısır bitkisi ile tanışmıştır. Daha
sonra Portekizli tüccarların 16. yüzyılda ticaret
yollarının üzerinde bulunan Afrika ve Asya kıtaları da
bu bitki ile tanışmıştır.
Amerika kıtası
dünya mısır ihtiyacının büyük bir kısmını
karşılamaktadır. Dünya mısır üretimi 800 milyon ton
civarında olup Amerika Birleşik Devletleri tek başına
yıllık 333 milyon ton mısır üretmektedir. Yine Brezilya
57 milyon ton, Meksika 20 milyon ton ve Arjantin 13
milyon ton yıllık mısır üretimleri ile dünya mısır
piyasalarına yön veren en büyük ülkelerdir. En çok mısır
üreten diğer ülkeler ise Çin (163 milyon ton) Avrupa
Birliği (63 milyon ton) ve Hindistandır (16 milyon
ton). Ülkemizin ise yıllık olarak 4 milyon tona
yaklaşan üretimi bulunmaktadır.
Dünyada mısır
üreten başlıca ülkeler (FAO 2009)
|
Sıra |
Ülke |
Üretim (ton) |
Alan (ha) |
|
1 |
A.B.D |
333.010.910 |
32.209277 |
|
2 |
Çin |
163.118.097 |
30.478.998 |
|
3 |
Brezilya |
51.232.447 |
13.791.219 |
|
4 |
Meksika
|
20.202.600 |
7.200.000 |
|
|
Türkiye |
4.250.000 |
591.279 |
|
|
Dünya |
817.110.509 |
159.531.007 |
Türkiye’de
Mısır Yetiştiriciliği
Ülkemizde mısır
tahıllar içerisinde buğday ve arpadan sonra en çok
yetiştirilen bitkidir. Ülkemizde mısır gerek hayvan
beslenmesinde ve gereksede insan beslenmesinde önemli
rol oynamaktadır. Ülkemizin hemen hemen her bölgesinde
mısır yetiştirilmekle beraber Akdeniz ve Marmara bölgesi
en çok üretim yapılan bölgelerimizdir.
Türkiye’de
yıllara göre mandarin yetiştiriciliği yapılan alan ve
üretim miktarları.
|
Yıllar |
Üretim
Alanı (ha) |
Üretim
Miktarı (Ton) |
|
2004 |
545.000 |
3.000.000 |
|
2005 |
600.000 |
4.200.000 |
|
2006 |
536.000 |
3.811.000 |
|
2007 |
516.960 |
3.535.000 |
|
2008 |
593.710 |
4.274.000 |
|
2009 |
591.279 |
4.250.000 |
Ülkemizde
mısır genel olarak tanesi için yetiştirilmekle beraber
son yıllarda artan miktarlarda silajlık amaçlı da
yetiştirilmektedir. Bunun yanında patlak mısır ve şeker
mısır üretimide sözkonusudur.
Türkiye’de
Mısır Yetiştiriciliğine BATEM’in Katkısı
Ülkemizde kamu
kurumları mısır çalışmalarına öncülük ederek 1950
yıllarından itibaren çeşit geliştirme ve agronomi
çalışmalarına başlamışlardır. 1967-1972 yılları arasında
5 adet çift melez, 1 adet kompozit çeşit tescil
ettirilmiştir. 1973 yılında Ülkesel Mısır Araştırmaları
Projesi uygulamaya girerek TMP-1, TMP-2 ve TMP-3
populasyonları oluşturularak, 6 kompozit çeşit tescil
ettirilmiştir. 1980 yılından itibaren hibrit mısır çeşit
geliştirme çalışmaları başlamış ve halen devam
etmektedir. Enstitümüzde bu kapsamda yapılan ve halen
devam eden ıslah çalışmaları neticesinde 15 adet çeşit
geliştirilmiş ve bu çeşitler yerli tohumculuk
firmalarının ve çiftçimizin hizmetine sunulmuştur.
BATEM
tarafından günümüze kadar geliştirilen yerli hibrit
mısır çeşitleri
|
Cin Mısır |
Beyaz Mısır |
|
- Antcin-98 |
- Antbey |
|
- Koçcin
|
- Koçbey |
|
-
Nermincin |
|
|
Danelik-Yemlik
Mısır |
Mısır Kurduna
Dayanıklı Çeşitler |
|
- Ant-90 |
- Gözdem |
|
- TTM
81-19 |
-
Karaçay |
|
- Mat 97 |
- Özgem |
|
Silajlık
Çeşitler |
- Side |
|
- Şafak
|
|
|
- Burak
|
|
|
- Batem-Efe
|
|
|
Toplam 15 adet
tescilli çeşidimiz mevcuttur. |
Geliştirilen
silajlık ve Mısır kurduna dayanıklı çeşitler son derece
yüksek silaj ve dane verimi performansına sahip olup,
dekardan 7-12 ton arası silaj (Türkiye ortalaması 2440
kg/da) verimi alınabilmektedir. Ayrıca ana veya ikinci
ürün olarak ekildiğinde yaklaşık 1200 kg/da dane verimi
elde edilebilmektedir. Her şeyden önemlisi de; bu
çeşitler mısır sap ve koçan kurduna (Ostrinia nubilalis
Hübn., Sesamia cretica Led.) dayanıklı olup, genetiği
değiştirilmiş organizma (GDO) kullanılmadan, tamamen
klasik ıslah metotları ile geliştirilmiş olmalarıdır. Bu
yönüyle Türkiye’de “bir ilk”tir. Bu mısır çeşitlerinin
boyları 3.5 metre civarında olup, Türkiye’nin en iyi
silaj verimini sağlayan mısır çeşitleri arasında yer
almaktadır. Bu çeşitleri kullanan çiftçilerin; dane ve
silaj verimi artmış olacak, mısır sap ve koçan
kurtlarına karşı ilaçlama masrafları da düşecektir. |