BATI AKDENİZ TARIMSAL ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ

ANASAYFA

  ÜRÜNLERİMİZ

AVOKADO

      Dünya’da Avokado Yetiştiriciliği

Herdemyeşil subtropik bir meyve türü olan avokado, Dünya üzerinde 5 kıtada 50’ye yakın ülkede yetiştirilmektedir. Avokado ismi İspanyolca’dan (aquacate veya ahuacate) türemiş ve genelikle ‘Amerikan armudu’ olarakta adlandırılmaktadır. Avokado (Persea americana Mill.), Meksika’nın merkez ve doğusunda bulunan dağlık alanlardan başlayarak Guatemala ile Orta Amerika’nın Pasifik sahilleri boyunca geniş coğrafi alana yayılan polimorfik (çok farklı görünüşte) bir ağaç türüdür.

Arkeolojik kalıntılarda, bu meyve türünün seleksiyonunun (seçilme) ve kullanılmasının 10.000 yıllık bir periyot boyunca Meksika’da sürdürdüğü görülmektedir. Puébla eyaletinin Tehuácan vadisindeki mağaralarda yapılan kazılarda, ilk aşamalarında bulunan tohumlarla sonrakiler karşılaştırıldığında, tohumların giderek artan büyüklükte olduğu tespit edilmiştir. Bu kanıtlarda, süregelen zaman içerisinde meyve büyüklüğünü ve başka arzu edilen kaliteleri arttırmak için seleksiyon yapıldığını göstermektedir.

Amerika kıtasının keşfinden sonra avokadonun besinsel değerinin öğrenilmesiyle birlikte, Amerikalı koloniler iklimsel olarak yetiştirilmesine uygun olan sömürgelere dağıtımına ve 1911 yılında ticari anlamda yetiştiriciliğine başlamıştır.

Avokado, dünyada birkaç ülkede son derece birbirinden farklı özellik taşıyan çevrelerde, önemli ticari tarımsal ürün olarak yetiştirilmektedir. Dünya genelinde avokado, geniş bir sıcaklık dağılımında yetiştirilmekte, subtropikal ve tropikal çeşitler için farklı sıcaklık istekleri bulunmaktadır. Avokadonun yetiştiriciliğinin yapılabildiği iklimsel sınır noktaları, İsrail ve Güney Kaliforniya’da bulunan hemen hemen çöl koşullarından başlamakta, Meksika’nın tropikal yüksek dağlık alanları ile Güney Afrika ve Avustralya’nın bazı serin-sisli kuşaklarındaki alanlara kadar devam etmektedir.

Avokadonun yetiştiricilik alanlarının sınırlı olması, yüksek besin değerinin ve kendine özgü tadının bulunması nedeniyle, pazarda yüksek fiyatla alıcı bulmaktadır. İhracat şansı oldukça yüksek olan bu türün tüketimi, özellikle ekonomik gelir düzeyi yüksek birçok Batı Avrupa ülkesinde giderek artmaktadır.

Dünya’nın yıllık avokado üretiminin tahmini olarak, 2.0 ile 4.1 milyon ton arasında değişmekte ve Çizelge 1’deki üretim değerlerinin olduğu tahmin edilmektedir. Bu farklı avokado üretim değerlerin ortaya çıkmasında en önemli sebep olarak, Asya’da Çin ve Endonezya, Güney Amerika’da Kolombiya ve Brezilya, Afrika’da Etiyopya ve Kongo gibi bazı ülkelerden güvenilir verilerin alınamaması gösterilmektedir. İkincil bir sebepte, birçok yerde ticari bahçelerden ziyade, birkaç ağacı olan küçük üreticilerin bulunması ve verilerinin sağlıklı alınamamasıdır. Ayrıca, genelde ağaçların bir yıl bol ertesi yıl daha az ürün vererek (periyodisite olayı), istatistik olarak farkı sonuçları meydana getirmesidir.

Avokado üretim miktarlarında bilgi eksikliğine rağmen, dünya çapında avokado pazarı hızla gelişmektedir. Bu ülkelerin üretim miktarlarından ziyade, dünya ticaretinde ithalat ve ihracat bakımından oynadıkları rol daha önemli olmaktadır. Dünya çapında hacmin yıllık olarak 600.000 ton civarında olduğu tahmin edilmektedir. Daha Fazlası İçin Tıklayınız.

Türkiye’de Avokado Yetiştiriciliği

Türkiye’de avokadonun ticari yetiştiriciliğinin yaygınlaştırılması amacıyla; 1970’li yılların başında FAO aracılığıyla, Kaliforniya’dan ‘Fuerte’, ‘Hass’, ‘Bacon’ ve ‘Zutano’ olmak üzere, 4 önemli ticari çeşit getirtilmiştir.

BATEM (NAR-SER) tarafından Antalya ve Alanya koşullarında 1969–1983 yılları arasında tarafından yapılan denemede; ‘Fuerte’, ‘Hass’, ‘Bacon’ ve ‘Zutano’ çeşitlerinin bölgeye adapte olabildiklerini ve çeşide özgü karakterleri gösterdiklerini belirtilerek, bu çeşitlerin ticari yetiştiriciliklerinin yapılabileceği sonucu elde edilmiştir. Bu türün yetiştiriciliğinde, Türkiye’nin Akdeniz sahil kuşağındaki bazı alanların oldukça uygun olduğu belirtilmiş ve hızla yayılmaya başlanmıştır.

Türkiye’de avokado üretimi 1980’li yılların ortalarından itibaren hızla artmıştır. Akdeniz bölgesinde yer alan Antalya, Mersin ve Muğla illerinde, önemli miktarda avokado üretimi yapılmaktadır. Adana ve Hatay illerinde ise deneme ve araştırma bahçeleri kurulmuştur. 2008 yılında Türkiye’nin toplam avokado üretimi 958 ton ve üretim alanı toplam 130 hektar olmuştur.

İnsan Beslenmesindeki Önemi

Avokado, her yerde çok sayıda diyetisyen ve uzman tarafından tavsiye edilmektedir. Ayrıca, sağlık üzerinde olumlu etkisi olan besinler için söylenen ‘fonksiyonel gıda’ olarak kabul edilmektedir. 100 gramda yaklaşık 167 kalori ile mükemmel bir enerji kaynağıdır. Yağ içeriğinin dörtte üçünden fazlası kandaki kolesterolü düşürücü etkisi olan doymamış yağ asidinden (çoğunlukla oleik asit) oluşmaktadır.

Avokadonun kendine özgü tadının ve aromasının oluşmasında yağının büyük önemi bulunmaktadır. Avokado yağının insan beslenmesindeki önemi; atherosklerotik kalp hastalıklarına (kalp damarlarının daralması ve tıkanması) neden olan kandaki düşük yoğunluktaki lipoprotein (LDL) kolesterol seviyesini azaltan, tekli doymamış oleik asidi içermesidir.

Avokado meyvesi antioksidan vitaminler olarak bilinen A, C ve E vitaminlerince oldukça zengindir. Glutathion ve lutein gibi diğer doğal antioksidanları da bulunmaktadır. Bu vitaminler kandaki düşük yoğunluktaki lipoproteinlerin (LDL) oksidasyonunu azaltarak kalp hastalıklarını azaltmada olumlu rol oynamaktadır. Ayrıca, meyve yüksek çözülebilir lif içeriğine sahiptir.

Avokado Neden Sağlıklı Bir Besin?

· İçerdiği doymamış yağ asitleri ile kanda kolesterolün yükselmesini önler, dolayısıyla kalp ve damar hastalıkları için en iyi ilaçtır.

· Avokado, vücutta toksit maddeleri yok eder. Böylece, yaşlanma sürecini yavaşlatarak hastalıkları önlemede etkin rol oynar.

· İçeriğinde bulunan protein, mineral madde (özellikle potasyum ve magnezyum) ve vitaminler bakımından küçük çocukların ve hamile kadınların dengeli ve sağlıklı beslenmesinde önemli rol oynamaktadır.

· Avokado, vücudun gençleşmesi, hücrelerin yenilenmesi ve canlılığı ile kalp, böbrek ve kasların sağlığı içinde önemli bir besindir.

· İnsanlarda üreme sisteminin daha iyi çalışmasını sağlar.

· Avokado, vücudun karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasında düzenleyici olarak görev yapar.

Avokado Nerelerde Kullanılır?

Avokadonun gıda endüstrisinde tüketilmesinin yanında yağ içeriklerinden dolayı, kozmetik endüstrisinde de kullanılmaktadır. İtalya ve Fransa’da avokado yağı çok fazla ilgi çekmektedir.

· Avokado yağı kozmetik sanayinde de önemli bir hammaddedir. Avokado yağından güneş koruyucu ve güzellik kremleri, sağlık sabunları ve kozmetik içerikli şampuanlar yapılmaktadır.

· Cildi güzelleştirmek, yumuşaklık ve canlılık vermek, özellikle kuru ciltlerin kaybettikleri nemi kazandırmak için avokado maskeleri evde bile basit bir şekilde yapılabilmektedir.Daha Fazlası İçin Tıklayınız.

 Türkiye’de Avokado Yetiştiriciliğine

BATEM’in Katkısı

Bu meyve türünün ve çeşitlerinin tanınmasında, yetiştiriciliğinin yaygınlaşmasında, tüketim ve değerlendirme şekillerinin öğrenilmesinde, ‘adına doğru’ sağlıklı ve kaliteli fidanlarının temin edilmesinde, yayın ve yayım işlerinin bir bütün olarak yapılmasında, avokado konusunda akademik çalışmaların yapılmasında Türkiye’nin en önemli ve lider kuruluşu Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü (BATEM)’dür.

BATEM, özellikle avokado üretim ve pazarlamasında güçlü sektör temsilcileri (üretici ve ticari birlikler) ortaya çıkana kadar tanıtım faaliyetlerinin yürütülmesini (yazılı ve görsel iletişim araçları ile) sağlayacaktır. ‘Adına doğru’ sertifikalı fidanlarla bahçe tesislerinin yapılmasında ve fidan üreticilerine materyal temininde bulunmak için fidan ve aşı gözü vermeye devam edecektir. BATEM’de, teknik uygulamalar ve araştırma desteği halen hızlı bir şekilde sürmektedir.

BATEM yaklaşık 35 yıldır avokado çalışmalarında öncü kuruluş olarak daima önemli çalışmaların içinde olacaktır. Daha Fazlası İçin Tıklayınız

BATEM, ‘Hass’, ‘Fuerte’, ‘Bacon’ ‘Ettinger’, ‘Zutano’, ‘Pinkerton’ ve ‘Wurtz’ un bulunduğu toplam 7 çeşitle birlikte, ‘Topa Topa’, ‘Mexicola’, ‘Duke’ ve ‘Persea nubigena’ nın yer aldığı toplam 4 adet avokado anacını, 2006 yılında adına tescil işlemleri tamamlanmış ve ‘Milli Çeşit Listesi’ne BATEM’e ait çeşitler olarak kaydedilmiştir.

BATEM, her yıl yaklaşık olarak 5.000 adet tescilli ve sertifikalı fidanı bölge üreticisinin hizmetine sunmakta ve fidan üreticisi en önemli kurum özelliği taşımaktadır. Bununla birlikte, 2010 yılı hedefini 10.000 adet olarak belirlemiş ve daha sonraki yıllarda miktarı hızlıca arttırmaya devam edecektir.

 

Avokado Çeşitleri

Ülkemizde avokado yetiştiriciliği konusunda yapılan adaptasyon çalışmalarına 1970’li yıllarda FAO aracılığıyla ‘Bacon’, ‘Fuerte’, ‘Hass’ ve ‘Zutano’ çeşitlerinin getirtilmesiyle başlanmıştır. Avokado çeşitlerinin ülkemiz ekolojik koşullarına adaptasyonu konusunda en kapsamlı çalışma, Antalya Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nde (BATEM) 1989–2004 yılları arasında yapılmıştır. Bu çalışmada; toplam 42 çeşidin meyve özellikleri, iklimden etkilenme durumları, çiçeklenme ve verim durumları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Aşağıda özellikleri belirtilen çeşitlerin yetiştiriciliğinin yapılabileceği tavsiye edilmiştir.

Avokado Bahçe Tesisi el kitapçığı için tıklayınız.

Avokado Çeşitleri El kitapçığı için tıklayınız.

Avokadonun Hasat Zamanının Belirlenmesi için tıklayınız.

2010 Yılı Avokado Gelişim Raporu

AVOKADO ÇEŞİTLERİ

BACON HASS FUERTE
ZUTANO

ETTINGER

WURTZ
PINKERTON    

 

BACON

 

     

Meksika x Guatemala melezi olup, 1928 yılında Kaliforniya’da seçilmiştir. Türkiye’ye 1970 ‘li yılların başında FAO aracılığı ile gelen çeşitler arasında bulunan ‘Bacon’, Türkiye’de gösterdiği çeşit özellikleri saptanmış ve 2006 yılında BATEM adına tescil edilmiştir. Ağacı, yüksek boylu ve dikine gelişmektedir. Yaprakları ezildiğinde anason kokusu ortaya çıkmaktadır.

‘Bacon’ çeşidinin soğuğa toleransı çok iyi ve sıcaklık -4,4 0C’ye düştüğünde zararlanma başlamaktadır. Fidanlar araziye dikildikten sonra, 3–5 yaşları arasında meyve vermeye başlamaktadır. Ürün vermesi tutarlı, erken gelişen ve soğuk bölgelerde Fuerte’ çeşidinden daha yüksek meyve verimi olan bir çeşittir. ‘B’ tipi çiçek yapısına sahiptir. ‘Hass’ çeşidinin tozlanmasında kullanılabilecek bir çeşittir. Genellikle çiçeklenme periyodu, mart ayının ilk haftası başlamakta ve mayıs ayının ilk haftası son bulmaktadır.

Meyve yumurtamsı şeklindedir. ‘Bacon’ çeşidinin meyve ağırlığının 170–510 g arasında değiştiği bildirmekle birlikte, ülkemizde Serik-Antalya koşullarında ortalama 250–260 g meyve ağırlığına ulaşılmıştır. Meyve kabuğu koyu yeşil, pürüzsüz ve yumuşak yapıda, nispeten ince ve kolay soyulmaktadır. Meyve eti rengi açık sarı krem renginde ve hafif liflidir. Çekirdek orta büyüklüktedir. Meyve etinde, yağ içeriği % 15–16 ve kuru madde içeriği % 25–26 arasında olan lezzetli bir çeşittir. Meyve hasadı, kasım başı-ocak ortası olarak saptanmakla birlikte optimum hasat zamanı kasım-aralık ayları arasında olmaktadır. Serik-Antalya koşullarında, ‘Bacon’ çeşidinin ağaç başına verimi 305-310 adet ve 75-80 kg arasında olduğu bildirilmiştir.

Taşımaya uygunluğu iyi olan bir çeşittir. İspanya (% 9), Kaliforniya (% 4) ve Yeni Zelanda’da üretilmektedir.

 

Meyve ve Ağaç Özellikleri

Tescil Durumu

BATEM (Tescilli)

Optimum Hasat Dönemi

Kasım-Aralık

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Orta (2-3 ay)

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-4,4

Muhafaza Durumu

2 ay +4°C

Ağaç Habitüsü

Orta

Periyodisite Durumu

Yok

Ekolojik Seçicilik

Var

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

8-10 Yaş

Ortalama Meyve Ağırlığı (g)

250-260

Meyve Kabuk Rengi

Koyu yeşil

Meyve Kabuk Yapısı

Pürüzsüz

Kabuk Kalınlığı

Nispeten ince

Soyulabilirlik Durumu

Nispeten kolay

Çekirdek Şekli

Konik

Meyve Şekli

Yumurtamsı

Meyve Eti Rengi

Açık sarı-Krem

Tad ve Lezzet

Lezzetli

Verim (kg/ağaç) (10-12 Yaşında)

75-80

Verim (adet/ağaç) (10-12 Yaşında)

300-320

Endüstride Kullanımı

Gıda, Kozmetik ve İlaç Sanayi

 
    BAŞA DÖN

 

HASS

 

     

Baskın olarak Guatemala ırkının özelliklerini taşımasına rağmen, bazı Meksika ırkı özellikleri de bulundurmakta ve 1935 yılında Kaliforniya’da seçilmiştir. Türkiye’ye 1970 ‘li yılların başında FAO aracılığı ile gelen çeşitler arasında bulunan ‘Hass’, Türkiye’de gösterdiği çeşit özellikleri saptanmış ve 2006 yılında BATEM adına tescil edilmiştir. ‘Hass’ düşük sıcaklıklara çok hassas ve sıcaklık -1,10C’ ye düştüğünde zarar görebilmektedir. Ağacı yayılan bir yapıda gelişme göstermekte ve orta büyüklüktedir. Tek ağaç olarak periyodisiteye eğilimli ise de, bahçe halinde meyve tutumu kararlı olmakta ve dikildikten 3–4 yıl sonra meyve vermeye başlamaktadır. Çiçek yapısı ‘A’ tipidir. Genellikle, çiçeklenme mart ortasında başlamakta ve mayıs aylarının son haftasında son bulmaktadır. ‘Hass’ çeşidinin tozlanmasında, ‘Bacon’ çeşidi dölleyici olarak kullanılabilmektedir.

Genellikle, meyve yumurtamsı şeklinde ve ağırlığı 140–400 g arasında değişmektedir. Serik-Antalya koşullarında, ortalama meyve ağırlığı 160-180 g olarak saptanmıştır. Meyve kabuğu siyahımsı mor, kabuk yüzeyi çok pürüzlü, kabuğu orta kalın ve soyulması kolaydır. Meyve et rengi koyu sarı-krem, lifsiz, çekirdek küçük ve tohum yatağına sıkıca bağlıdır. Meyve etinde, yağ içeriği % 15–17 ve kuru madde içeriği % 27–29 arasında değişmektedir. Çok lezzetli ve kaliteli bir çeşittir.

Meyve hasadı, kasım ortasında başlayabilmesine rağmen en uygun şubat-haziran ayları arasında olmaktadır. Serin iklimlerde ağaç üzerinde yaz ortasına kadar kalabilmekle birlikte, çok fazla geç hasat edilirse unlu ve bozuk bir tatta olabilmektedir. Serik-Antalya koşullarında, ‘Hass’ çeşidinin diğer çeşitlere göre ağaç başına ortama verimi çok yüksek olmuştur. ‘Hass’ çeşidinde yaklaşık ağaç başına verim, 585-590 adet ve 75-80 kg arasında olduğu saptanmıştır.

Taşıma ve depolanmaya uygunluğu birçok çeşitten daha iyidir. Dünya’nın birçok ülkesinde ana çeşit olarak üretilmektedir. Dünya’da avokado yetiştiriciliği yapılan Kaliforniya (% 90), Arjantin (% 75), Avustralya (% 75), Şili (% 85), İspanya (% 75), A.B.D. (% 90), Yeni Zelanda (% 97), İsrail (% 28) ve Meksika’da (% 80-85)en yaygın çeşittir.

 

Meyve ve Ağaç Özellikleri

Tescil Durumu

BATEM (Tescilli)

Optimum Hasat Dönemi

Şubat başı-Haziran sonu

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Uzun (6-8 ay)

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-1,1

Muhafaza Durumu

2 ay +4°C

Ağaç Habitüsü

Orta

Periyodisite Durumu

Var

Ekolojik Seçicilik

Var

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

8-10 Yaş

Ortalama Meyve Ağırlığı (g)

160-180

Meyve Kabuk Rengi

Koyu yeşil-Siyahımsı mor

Meyve Kabuk Yapısı

Çok pürüzlü

Kabuk Kalınlığı

Orta kalın

Soyulabilirlik Durumu

Kolay

Çekirdek Şekli

Konik

Meyve Şekli

Yumurtamsı

Meyve Eti Rengi

Koyu sarı-Krem

Tad ve Lezzet

Çok Lezzetli

Verim (kg/ağaç) (10-12 Yaşında)

75-80

Verim (adet/ağaç) (10-12 Yaşında)

500-600

Endüstride Kullanımı

Gıda, kozmetik ve ilaç Sanayii

 
    BAŞA DÖN

 

FUERTE

 

     

Meksika x Guatemala melezi olup, 1911 yılında Meksika’da seçilmiştir. Türkiye’ye 1970 ‘li yılların başında FAO aracılığı ile gelen çeşitler arasında bulunan ‘Fuerte’, Türkiye’de gösterdiği çeşit özellikleri saptanmış ve 2006 yılında BATEM adına tescil edilmiştir. Ağaç yapısı büyük ve yayılan bir yapıda gelişmektedir. Yaprakları ezildiğinde anason kokusu açığa çıkmaktadır. ‘Fuerte’ çeşidi, soğuklara orta derece dayanıklı ve sıcaklık -2,8 0C’ye düştüğünde zararlanma görülmektedir.

Fidanlar araziye dikimden 4–7 yıl sonra, meyve vermeye başlamaktadır. Çiçek yapısı ‘B’ tipidir. Aynı çiçeklenme tipine sahip olan farklı çeşitlerin, çiçeklerinin açılma zamanlarındaki farklılıklardan dolayı birbirini tozlayabildikleri saptanmıştır. Bu nedenle tozlayıcı çeşitleri, ‘Zutano’, ‘Hass’, ‘Rincon’, ‘Jalna’ ve ‘Bacon’ olabilmektedir. Çiçeklenme mart ve mayıs aylarının ilk haftaları arasında meydana gelmektedir. ‘Fuerte’ çeşidi periyodisiteye eğilimlidir.

Genellikle meyve armut şeklinde ve ağırlığı 170–500 g arasında olduğunu bildirmektedir. Serik-Antalya koşullarında, ortalama meyve ağırlığı 250-300 g olarak saptanmıştır. Meyve kabuğu yeşil renkli ve üzeri puslu, yüzeyi düz ile pürüzlü arasında ortadır. Nispeten kalın kabuklu ve soyulması kolaydır. Meyve et rengi açık sarı ve lifsiz bir çeşittir. Tohum orta büyüklüktedir. Meyve etinde, yağ içeriği % 19–20 ve kuru madde içeriği % 29–30 arasında meydana gelmektedir. ‘Fuerte’nin meyve eti oldukça lezzetlidir. Meyve hasadı, kasım-nisan ayları arasında yapılabilmektedir. Ağaç üzerinde depolanması iyi olmakla birlikte, olgun meyvenin ‘raf ömrü’ kısadır. Meyvesi hasat olumuna geldikten sonra ağaç üzerinde 5–6 aya kadar kalabilmektedir.

Serik-Antalya koşullarında, ‘Fuerte’ çeşidinin ortalama ağaç başına verimi 190-195 adet ve 50-55 kg arasında olduğu bildirilmiştir. Ticari değeri yüksek ve taşımaya uygunluğu iyidir. Avustralya (% 34), A.B.D. (% 1.7), Şili, İspanya, İsrail (% 12), Kenya (ana çeşit), Meksika ve Peru gibi ülkelerde üretimi yapılmaktadır.

 

Meyve

ve

Ağaç Özellikleri

Tescil Durumu

BATEM (Tescilli)

Optimum Hasat Dönemi

Kasım başı-Nisan sonu

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Uzun (5-6 ay)

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-2,8

Muhafaza Durumu

2 ay +4°C

Ağaç Habitüsü

Orta

Periyodisite Durumu

Var

Ekolojik Seçicilik

Var

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

8-10 Yaş

Ortalama Meyve Ağırlığı (g)

250-300

Meyve Kabuk Rengi

Donuk yeşil ve üzeri puslu

Meyve Kabuk Yapısı

Hafif Pürüzlü

Kabuk Kalınlığı

Kalın

Soyulabilirlik Durumu

Kolay

Çekirdek Şekli

Konik

Meyve Şekli

Armut

Meyve Eti Rengi

Açık sarı-Yeşil

Tad ve Lezzet

Lezzetli

Verim (kg/ağaç) (10-12 Yaşında)

50-55

Verim (adet/ağaç) (10-12 Yaşında)

190-200

Endüstride Kullanımı

Gıda, kozmetik ve ilaç Sanayi

 
    BAŞA DÖN

 

ZUTANO

 

     

      Meksika x Guatemala melezi olup, 1926 yılında Kaliforniya’da seçilmiştir. Ağacı uzun boylu ve dikine gelişmektedir. Ağacı uzun boylu ve dikine gelişmektedir. Türkiye’ye 1970 ‘li yılların başında FAO aracılığı ile gelen çeşitler arasında bulunan ‘Zutano’, Türkiye’de gösterdiği çeşit özellikleri saptanmış ve 2006 yılında BATEM adına tescil edilmiştir. ‘Zutano’ çeşidi, soğuğa dayanıklı olmakla birlikte, sıcaklık -3,3 0C ‘de zarar görebilmektedir. Çiçek yapısı ‘B’ tipidir. ‘Hass’ çeşidinin başarılı bir tozlayıcısıdır. Ayrıca ‘Fuerte’ çeşidini de tozlayabilmektedir). Çiçeklenme şubat ayının ortasında başlamakta ve mayıs ayının ortasına kadar devam etmektedir.

Fidanlar araziye dikildikten sonra, 2–3 yaşları arasında meyve vermeye başlamaktadır. Genellikle meyve yumurtamsı veya armut şeklinde ve ağırlığı 200–400 g arasında değişmektedir. Serik-Antalya koşullarında, ortalama meyve ağırlığı 280-290 g olarak saptanmıştır. Meyve kabuğu sarımsı yeşil renkli, yüzeyi düzgün ince yapıda ve kolay soyulmaktadır. Meyve eti açık sarı krem renginde ve hafif liflidir. Meyvenin iriliğine göre çekirdek büyük olarak meydana gelmektedir.

Kaliforniya ve Güney Afrika’da tohumları klonal anaç üretiminde kullanılmaktadır. Meyve etinde, yağ içeriği % 15–18 ve kuru madde içeriği % 23–25 arasında değişmiştir. Orta derecede lezzetli bir çeşittir. Meyve hasadı, kasım başı-ocak sonu arasında yapılabilmekle birlikte optimum hasat zamanı olarak kasım-aralık ayları arası belirlenmiştir. Olgunlaştığında ağaç üzerinde çok fazla kalamamaktadır. Tutarlı ve verimliliği iyi olan bir çeşittir. Serik-Antalya koşullarında, ‘Zutano’ çeşidinin ağaç başına verimi 280-285 adet ve 75-80 kg arasında olduğu tespit edilmiştir.

        Pazar değeri ve taşımaya uygunluğu orta derecededir. Kaliforniya’da (% 2), İspanya (% 1.5) ve Yeni Zelanda’da ( % 1) belli bir miktarda üretilmektedir.
 

Meyve ve Ağaç Özellikleri

Tescil Durumu

BATEM (Tescilli)

Optimum Hasat Dönemi

Kasım-Aralık

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Orta (2-3 ay)

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-3.0

Muhafaza Durumu

2 ay +4°C

Ağaç Habitüsü

Orta

Periyodisite Durumu

Yok

Ekolojik Seçicilik

Var

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

8-10 Yaş

Ortalama Meyve Ağırlığı (g)

175-285

Meyve Kabuk Rengi

Açık yeşil ve parlak

Meyve Kabuk Yapısı

Pürüzsüz

Kabuk Kalınlığı

İnce

Soyulabilirlik Durumu

Nispeten Zor

Çekirdek Şekli

Konik

Meyve Şekli

Yumurtamsı veya armut

Meyve Eti Rengi

Açık Sarı-Krem

Tad ve Lezzet

Orta lezzetli

Verim (kg/ağaç) (10-12 Yaşında)

75-80

Verim (adet/ağaç) (10-12 Yaşında)

250-300

Endüstride Kullanımı

Gıda, Kozmetik ve İlaç Sanayii

 
 
    BAŞA DÖN

 

ETTINGER

 

     

İsrail’de 1947 yılında ‘Fuerte’ çöğürleri arasından seçilmiş ve baskın olarak Meksika ırkının özelliklerini taşımaktadır. Türkiye’ye 1980 ‘li yılların ortasında Korsika’dan gelen çeşitler arasında bulunan ‘Ettinger’, Türkiye’de gösterdiği çeşit özellikleri saptanmış ve 2006 yılında BATEM adına tescil edilmiştir. Kuvvetli bir lider dal ile birlikte dik büyüme alışkanlığı vardır. Yaprakları ezildiğinde, çok zayıf bir anason kokusu bulunmaktadır. Soğuklara ‘Fuerte’ çeşidinden daha dayanıklı olduğu da bildirilmiştir.

Genellikle fidan araziye dikildikten 3–5 yıl sonra meyve vermeye başlamaktadır. ‘B’ tipi çiçek yapısına sahiptir. Genellikle çiçeklenme, Mart ayının ilk haftası başlamakta ve Mayıs ayının son haftasında son bulmaktadır.

Meyve armut şeklindedir. Ortalama meyve ağırlığı 170–570 g arasında olmakla birlikte, ülkemizde Serik-Antalya koşullarında ortalama 280–300 g meyve ağırlığına ulaşılmıştır. Meyve kabuğu, parlak yeşil renkli ve kabuk yüzeyi düzgün bir çeşittir. Kabuk nispeten ince olmakla beraber soyulması kolay olmaktadır. Meyve eti açık sarı krem rengindedir. Meyve etindeki yağ oranı % 16–17, kuru madde içeriği % 27–28 olarak saptanmıştır. Çekirdek orta-geniş olup, çekirdek evine orta-sıkı bağlı ve oldukça lezzetli bir çeşittir. Meyve hasadı, ekim ortası-ocak ortasında yapılabilmekle birlikte optimum hasadı kasım-aralık ayları arasında yapılabilmektedir. İsrail’de ki çeşitler arasında en erken olgunlaşan, ağaç üzerinde geç hasatta çatlamalar gözükmesine rağmen meyvenin ‘raf ömrü’ uzun olan bir çeşittir. Serik-Antalya koşullarında, ağaç başına verimi 160-165 adet ve 40-45 kg arasında olduğu tespit edilmiştir.

İsrail’de toplam avokado üretiminde, % 27 ile ‘Ettinger’ çeşidi en fazla yetiştirilen çeşitlerdendir.

 

Meyve ve Ağaç Özellikleri

Tescil Durumu

BATEM (Tescilli)

Optimum Hasat Dönemi

Kasım-Aralık

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Orta (2-3 ay)

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-3.0

Muhafaza Durumu

2 ay +4°C

Ağaç Habitüsü

Yüksek

Periyodisite Durumu

Yok

Ekolojik Seçicilik

Var

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

8-10 Yaş

Ortalama Meyve Ağırlığı (g)

250-350

Meyve Kabuk Rengi

Parlak koyu yeşil

Meyve Kabuk Yapısı

Pürüzsüz

Kabuk Kalınlığı

Nispeten İnce

Soyulabilirlik Durumu

Orta

Çekirdek Şekli

Konik

Meyve Şekli

Armut

Meyve Eti Rengi

Açık sarı-Krem

Tad ve Lezzet

Lezzetli

Verim (kg/ağaç) (10-12 Yaşında)

40-45

Verim (adet/ağaç) (10-12 Yaşında)

160-170

Endüstride Kullanımı

Gıda, Kozmetik ve İlaç Sanayi

 
    BAŞA DÖN
 

WURTZ

 

     

Meksika x Guatemala melezi olan bir çeşit olup, Kaliforniya’da 1948 yılında seçilmiştir. Türkiye’ye 1980 ‘li yılların ortasında Korsika’dan gelen çeşitler arasında bulunan ‘Wurtz’, Türkiye’de gösterdiği çeşit özellikleri saptanmış ve 2006 yılında BATEM adına tescil edilmiştir. Ağacı; yarı bodur ve yayılarak büyüme alışkanlığında, yoğun bir şekilde dalların birbirine girdiği ve sarkık yapraklanmanın olduğu bir yapıdadır. Soğuk zararına dayanıklılıkta ‘Fuerte’ ile benzer özellikler göstermektedir.

Genellikle fidan araziye dikildikten 3–5 yıl sonra meyve vermeye başlamaktadır. Çiçeklenmede, ‘A’ tipi karakteristik özellik taşımaktadır. Çiçeklenme şubat ayının ortasında başlamakta ve mayıs ayının ortasına kadar devam etmektedir.

Genellikle meyve ağırlığı, 175-560 g arasında değişmektedir. Serik-Antalya koşullarında ortalama meyve ağırlığı 250–300 g ve armut şeklinde olduğu tespit edilmiştir. Meyve kabuğu subtropikal bölgelerde ince olmakla birlikte, Kaliforniya gibi daha serin yerlerde kalın olabilmektedir. Serik-Antalya koşullarında ise meyve kabuğu orta derecede kalınlıkta olduğu tespit edilmiştir. Meyve kabuğu rengi parlak (cilalı gibi) koyu yeşil renkli, soyulması nispeten kolay, derimsi ve üzeride ufak çıkıntılar bulunmaktadır. Tohum; büyük ve konik bir yapıdadır. Meyve hasadı, şubat ayından başlayarak mayıs ayının sonun kadar devam etmektedir. Meyve eti, parlak krem veya donuk sarı renkte olabilmektedir. Meyve eti; toplam meyvenin % 65-75 arasında, meyve kalitesinde karara varmanın biraz zor olmakta ve ilk zamanlarda olgunlaştığında hafifçe buruk bir tatta olmaktadır. Meyve etinde, ortalama yağ oranı % 15-17, kuru madde oranı % 25-30’dur.

Serin sobtropikla bölgelerlerde yoğun meyve yükü ile birlikte, daha erken ürün veren bir çeşit olmasına rağmen, ağaç üzerinde uzun süre bekletilirse 2 yılda bir ürün vererek periyodisite özelliği göstermektedir. İnsektisit (böcek) zararına geniş bir şekilde maruz kalmakta ve antraknoza duyarlı olmaktadır. Yoğun taç hacmi böcek ve hastalıklara karşı mücadeleyi zorlaştırmaktadır.

Bazı ülkelerde, yarı bodur  olduğu ve geç dönemde hasat edildiği için ilgi çekmektedir. Avustralya (% 6) ve İsrail’de (% 0.5) yetiştirilmektedir.

 

Meyve ve Ağaç Özellikleri

Tescil Durumu

BATEM (Tescilli)

Optimum Hasat Dönemi

Mart-Mayıs

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Orta (3-4 ay)

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-2.8

Muhafaza Durumu

2 ay +4°C

Ağaç Habitüsü

Orta-Yarı bodur

Periyodisite Durumu

Yok (Geç hasatta olursa Var)

Ekolojik Seçicilik

Var

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

8-10 Yaş

Ortalama Meyve Ağırlığı (gr)

250-300

Meyve Kabuk Rengi

Parlak koyu yeşil

Meyve Kabuk Yapısı

Çok hafif pürüzlü

Kabuk Kalınlığı

Orta Kalın

Soyulabilirlik Durumu

Nispeten kolay

Çekirdek Şekli

Konik

Meyve Şekli

Armut

Meyve Eti Rengi

Parlak krem veya Donuk sarı

Tad ve Lezzet

Orta lezzetli

Verim (kg/ağaç) (10-12 Yaşında)

25-30

Verim (adet/ağaç) (10-12 Yaşında)

100-110

Endüstride Kullanımı

Gıda, Kozmetik ve İlaç Sanayii

 
    BAŞA DÖN
 

PINKERTON

 

     

Guatemala melezi olan bir çeşit olup, Kaliforniya’da 1959 yılında ‘Rincon’ çöğürleri arasında seçilmiştir. Sonraki çalışmalarda, 1975 yılında ‘Rincon’ ve ‘Hass’ çeşidinin melezi olabileceği düşünülerek patent alınmıştır. Türkiye’ye 1980 ‘li yılların ortasında Korsika’dan gelen çeşitler arasında bulunan ‘Pinkerton’, Türkiye’de gösterdiği çeşit özellikleri saptanmış ve 2006 yılında BATEM adına tescil edilmiştir. Soğuğa toleransı, ‘Hass’ ve ‘Reed’ çeşitlerine benzer bir şekilde olmakta ve -2 0C’de zarar görebilmektedir.

Ağacı; yarı bodur, ‘Hass’ çeşidine benzer bir şekilde büyümekle birlikte kısmen yayılarak büyümektedir. ‘A’ tipi çiçek yapısına sahip olmaktadır. Çiçeklenmesi sonbahardan ilkbahara kadar uzamakla birlikte, hasatta geniş bir oranda olgunluk farklılıkları meydana gelmektedir.

Meyveler armut biçiminde olmakta ve serin subtropikal bölgelerde yoğun bir şekilde ‘boyunlu’ meyve oluşturabilmektedir. Meyve büyüklükleri, 230-425 g arasında değişmekte ve sıcak bölgeler yetiştirildiğinde büyük meyve elde edilmektedir. Serik-Antalya koşullarında ortalama meyve ağırlığı ortalama 260-280 g arasında olduğu tespit edilmiştir. Subtropikal bölgelerde meyve kabuğu; ‘Hass’ çeşidi gibi orta kalınlıkta, koyu yeşil, meyvenin üzerinde belirgin şekilde pürüzlü, derimsi ve sert bir yapı bulunmakta ve kolayca soyulabilmektedir. Tohum büyüklüğü, nispeten küçüktür. Meyve eti oranı % 82’ye kadar ulaşmakta, ilgi çekici krem renkli meyve eti ile orta sezonda olgunluğa gelmekte, çok lezzetli ve zengin içerikli tadı (fındık, fıstık, ceviz v.b. tadında olan) bulunmakta, hasat sonu birçok çeşitten daha yavaş olgunlaşmakta ve daha uzun bir raf ömrüne sahip olmaktadır.

Diğer önemli avokado çeşitlerinden farklı hasat sonu uygulamaları istemektedir. Serik-Antalya koşullarında; ortalama yağ içeriği % 15-18, kuru madde oranı % 25.2 olarak tespit edilmiştir. Yapraklarında anason kokusu yoktur. Hasat periyodu ocak-nisan arasında olabilmekle birlikte, optimum hasat zamanı ocak-şubat arasında olmaktadır.

Ağaçta muhafaza zamanı ortadır. İsrail’de (% 11) ve Güney Afrika’da (8.5) ihracat amacıyla üretilmektedir.

 

Meyve ve Ağaç Özellikleri

Tescil Durumu

BATEM (Tescilli)

Optimum Hasat Dönemi

Ocak-Şubat

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Orta (3-4) ay

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-2.0

Muhafaza Durumu

2 ay +4°C

Ağaç Habitüsü

Orta

Periyodisite Durumu

Yok

Ekolojik Seçicilik

Var

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

8-10 Yaş

Ortalama Meyve Ağırlığı (gr)

260-280

Meyve Kabuk Rengi

Koyu yeşil

Meyve Kabuk Yapısı

Pürüzlü

Kabuk Kalınlığı

Orta kalın

Soyulabilirlik Durumu

Kolay

Çekirdek Şekli

Konik

Meyve Şekli

Uzun Armut

Meyve Eti Rengi

Sarı

Tad ve Lezzet

Lezzetli

Verim (kg/ağaç) (10-12 Yaşında)

30-35

Verim (adet/ağaç) (10-12 Yaşında)

100-120

Endüstride Kullanımı

Gıda, Kozmetik ve İlaç Sanayi

 
    BAŞA DÖN
HAZIRLAYANLAR Süleyman BAYRAM  
  Nejmettin KAYA  

ANA SAYFA                                                          ÜRÜNLERİMİZ