|
Herdemyeşil subtropik bir meyve türü olan avokado, Dünya
üzerinde 5 kıtada 50’ye yakın ülkede yetiştirilmektedir.
Avokadonun
yetiştiricilik alanlarının sınırlı olması, yüksek besin
değerinin ve kendine özgü tadının bulunması nedeniyle,
pazarda yüksek fiyatla alıcı bulmaktadır. İhracat şansı
oldukça yüksek olan bu türün tüketimi, özellikle
ekonomik gelir düzeyi yüksek birçok Batı Avrupa
ülkesinde giderek artmaktadır.
Avokadonun kendine
özgü tadının ve aromasının oluşmasında yağının büyük
önemi bulunmaktadır. Avokado yağının
insan beslenmesindeki önemi;
atherosklerotik kalp hastalıklarına neden olan kandaki
düşük yoğunluktaki lipoprotein (LDL) kolesterol
seviyesini azaltan, tek zincirli doymamış oleik asidi
içermesidir. Ayrıca, diğer besinlerden daha yüksek
yoğunlukta antioksidant A,B ve E vitaminleri ve yüksek
çözülebilir lif içeriği ile kalp sağlığını korumada
avokadonun potansiyel yararları bulunmaktadır.
Avokadonun gıda endüstrisinde değerlendirilmesinin
yanında yağ içeriklerinden dolayı, saç ve yüz bakım
kremleri, el losyonları ve sabunları olarak kozmetik
endüstrisinde de kullanılmaktadır. İtalya ve Fransa’da
avokado yağı çok fazla ilgi çekmektedir.
Dünya’da Avokado Yetiştiriciliği ve Ticareti
Dünya’nın 2005 yılı toplam avokado üretimi 3.222.069 ton
ve avokado üretim alanı 392.475 hektardır. Üretimde ilk
sıraları; Meksika, Endonezya, A.B.D., Brezilya,
Kolombiya, Dominik Cumhuriyeti, İspanya ve Şili gibi
ülkeler yer almaktadır. Dünya’nın 2004 yılı toplam
avokado ihracatı 489.958 ton ve
ihracat geliri 714.941.000
dolardır. Ortalama ton başına gelir 1.500 dolar
civarındadır. Akdeniz’e kıyısı bulunan ülkelerden İsrail
ve İspanya, son yıllarda büyük üretim artışı kaydeden
önemli üretici ve aynı zamanda ihracatçı ülkeler
arasında yer almaktadır.
Dünya’da avokado üretiminde ve ticaretinde ilk
sıraları Meksika, Şili, Peru, Kenya, Güney Afrika,
Dominik Cumhuriyeti ve İsrail’in avokado ihracatı
yaklaşık 385.000 ton olmakta ve toplam ihracatın %
80’ini oluşturmaktadır. Avokadonun en önemli pazarları
arasında tüketiminin yoğun yapıldığı, ‘Avrupa Birliği’
ülkeleri yer almaktadır. Üretilen avokadonun Avrupa
pazarlarına ulaştırılmasında, ağırlıklı olarak denizyolu
taşımacılığı kullanılmaktadır. Bu ülkelerin coğrafi
konumu incelendiğinde, genellikle tüketiminin yoğun
yapıldığı Avrupa ülkelerindeki pazarlara uzak oldukları
bilinen bir gerçektir.
Dünya avokado üretiminde İsrail’in üretimdeki ağırlığı
çok büyük oranlarda bulunmamasına rağmen, diğer ülkelere
göre ürettiği avokadoları Avrupa’ya 3 gün gibi kısa bir
sürede denizden nakliyesini yapabilmektedir. Bununla
birlikte, Avrupa pazarlarına çok daha yakın olmasının
avantajını kullanarak avokado ticaretinde, söz sahibi
olarak ortaya çıkmaktadır. Ülkemizin coğrafik konumuna
bakıldığında, Avrupa’da bulunan tüketim pazarlarına, bu
ülkelerden çok daha yakın olduğu görülmektedir.
Ülkemizden Avrupa’ya, çok daha kısa bir süre içinde,
denizyolu taşımacılığı ile birlikte, karayolu
taşımacılığının da yapılabilmesi mümkün olabilmektedir.
Türkiye’de
Avokado Yetiştiriciliği
Ülkemizde avokadonun ticari yetiştiriciliğinin
yaygınlaştırılması amacıyla; 1970’li yılların başında
FAO aracılığıyla, Kaliforniya’dan ‘Fuerte’, ‘Hass’,
‘Bacon’ ve ‘Zutano’ olmak üzere 4 önemli ticari çeşit
getirtilmiştir. Bu çeşitler Antalya, Dalaman-Muğla,
Alata-Mersin, Adana ve İskenderun-Hatay ekolojik
koşullarında denemeye alınmıştır.
Antalya ve Alanya koşullarında; ‘Fuerte’, ‘Hass’,
‘Bacon’ ve ‘Zutano’ çeşitlerinin bölgeye adapte
olabildikleri ve çeşide özgü karakterleri gösterdikleri
görülmüştür. Bu çeşitlerin ticari yetiştiriciliği için
Türkiye’nin Akdeniz sahil kuşağındaki bazı alanlar
oldukça uygun bulunmuş ve daha sonra yayılmaya
başlanmıştır. Ülkemizde avokado üretimi 1980’li yılların
ortalarından itibaren hızla artmıştır.
2005 yılında Türkiye’nin toplam avokado üretimi 400 ton
ve üretim alanı toplam 100 hektar olmuştur. Ülkemizin
toplam avokado üretiminin yaklaşık % 60-65’i Antalya
ilinde üretilmektedir. Antalya’nın 2005 yılı üretimi 262
ton’dur. Bu üretimin yaklaşık % 60-70’i Alanya ve
Gazipaşa ilçelerinden elde edilmektedir. Ayrıca, Antalya
ilinde avokado üretiminde ağaç başına ortalama verim
yaklaşık 40 kg kadardır. Avokado üretiminde Antalya’dan
sonra önemli miktarda avokado Mersin’de üretilmektedir.
Mersin’in 2005 yılı avokado üretimi 156 ton’dur.
Avokadonun pazarlanmasında, ticari değeri olan
çeşitlerin seçilmesi ve üretilmesi gerekmektedir. Çeşit
seçiminde, çeşitlerin ekolojik şartlara adaptasyon
kabiliyetleri, verimlilik ve verimliliğin
sürdürebilirliği en önemli unsurlar olarak ortaya
çıkmaktadır.
Türkiye’nin 1987–2005 yılları arasındaki toplam üretim
alanı ve üretim miktarı
 |