TÜRKİYE ÖRTÜ ALTI SEBZE VE KESME ÇİÇEK YETİŞTİRİCİLİĞİNDE METİL BROMİT KULLANIMININ SONLANDIRILMASI PROJESİ ULUSLARARASI  ÇALIŞTAYI BÜYÜK BİR KATILIMLA GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Metil Bromit (MeBr); bitki hastalık, zararlı ve yabancı otların mücadelesinde geniş oranda kullanılan özellikle toprak kökenli hastalık etmenleri  ve nematodlara karşı çok etkili bir pestisittir. Türkiye’de 1987 yılında ruhsatlandırılmış olup, bu tarihten öncede ruhsatsız olarak kullanılmıştır. Normal şartlarda gaz halinde bulunan MeBr, renksiz, kokusuz ve sıvı gözde ve deride yanmalara neden olan, insanlara da çok toksik bir maddedir. MeBr organik bileşiklerin en küçük moleküllüsü olduğundan oldukça uçucudur. Bu özelliğinden dolayı ozon tabakasına ciddi zarar vermesi nedeniyle Ozon Tabakasını İnceltici Maddeler (OTİM) içinde yer almıştır.

 1987 yılında imzaya açılan Ozon Tabakasını İncelten Maddelere Dair Montreal Protokolü, 1 Ağustos 1990 tarih ve 90/773 sayılı Bakanlar Kurulu Kararınca uygun görülmüş ve Protokol 19 Aralık 1991 tarihinde Türkiye açısından yürürlüğe girmiştir.

 Birleşmiş Milletler Ozon Panelinin 15-17 Eylül 1997 tarihleri arasında Montreal’de yapılan 9. toplantısında metil bromitin tarım alanlarında kullanımı ile ilgili düzenleyemeye gidilmiş, protokole taraf gelişmiş ülkeler MeBr kullanımını 2005 yılında sıfırlamaları kararlaştırılmıştır. Bu programa göre, Türkiye’nin de aralarında yer aldığı 5. Madde ülkeleri (gelişmekte olan ülkelerde) ise 2015 tarihinden itibaren kullanımına son vereceklerdir. Fakat Türkiye insan, çevre ve gıda sağlığına verdiği önemden dolayı sonlandırma tarihini 2008 yılına çekmiştir.  

1998 yılında 1319 ton olan metil bromit tüketimi, proje ile yapılan başarılı çalışmalar sonucunda 2006 yılı itibariyle 34 tona kadar düşürülmüştür. Örtü altı sebze ve kesme çiçek üretiminde metil bromit kullanımı (karantina maksatlı kullanımlar hariç) 2007 yılı sonu itibariyle tamamen bitirilmiştir. 

Projede yapılan çalışmalar sonucunda hem metil bromit kullanımı sonlandırılmış hem de alternatif teknik ve teknolojiler geliştirilerek örtüaltı sebze ve süs bitkileri üreticilerinin hizmetine sunulmuştur. İyi tarım uygulamaları kapsamında Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından yeni sebze üretim modeli geliştirilmiştir. Bu modelde Dünya’da ve Türkiye’de ilk defa uygulanan teknikler kullanılmıştır. Modelin temeli; yıl boyu solarizasyon, aşılı fide kullanımı, entegre mücadele ve yetiştirme tekniklerinin uyumlu bir şekilde birlikte kullanılmasına dayanmaktadır. Geliştirilen bu üretim modeli sayesinde;

            1. Yıl boyu solarizasyon ve aşılı fide teknolojinin birlikte kullanılmasıyla toprak kökenli ve yaprak hastalıklarında çok ciddi azalmalar olmuş, bunun sonucunda da ilaç tüketiminde %70-80’lere varan bir azalma kaydedilmiştir. 

            2. Patlıcanda yapılan denemelerde; verimde % 70-80, kalitede de %50-70 oranında bir artış sağlanmıştır. 

            3. Çevreci, ucuz ve etkili olan bu üretim modeli aynı zamanda işçilikten de önemli tasarruf sağlamaktadır.

Bir molekül Metil Bromit 100.000 molekül ozonu tahrip ediyor diyerek MeBr tehlikesine dikkat çeken Bakan Eker bunun belli süre içinde kullanımını azaltmak ve ortadan kaldırmak için dünyada bir karar alındığını gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için ayrı ayrı takvimler belirlendiğini söyledi. Metil Bromidin sonlandırılması için Türkiye’nin de arasında bulunduğu ülkeler için 2015 yılı belirlendiğini ifade eden Eker, “Türkiye kendisine verilen 2015 yılında değil 2008 yılında MeBr yani öngörülenden 7 sene önce projeyi sonlandıracak. Bu çok önemli bir başarıdır. Bu anlamda tüm kuruluşları tüm tarım paydaşlarını kutluyorum.

BAKAN EKER: “YANLIŞ TARIM İLAÇLARI NASIL EKOLOJİK DENGEYİ BOZUYOR İSE GIDANIN AMAÇ DIŞI KULLANIMI DA TOPLUMLARIN DENGESİNİ BOZAR“

Gıda sorununa da dikkat çeken Bakan Eker konuşmasını şöyle sürdürdü: “Dünyada yeteri kadar gıda maddesi üretiliyor sorun orda değil sorun yapay olarak bunların fiyatlarının yükseltilip diğer ülkelerin bu ürünleri alamayacak konuma getirilmesi. Diğer önemli sıkıntı ise gıda maddelerinin amaç dışı yani yakıt olarak kullanımı. 100 milyon ton gıda maddesi geçtiğimiz yıl yakıt üretmek amacıyla kullanıldı. Hem üretim yapan kuruluşlar hem hükümetler olarak buna dikkat etmemiz, tarımsal üretimi sürdürülebilir biçimde, ekolojik dengeyi muhafaza ederek gerçekleştirmemiz gerekiyor. Diğer önemli sorumluluğumuz ise gıdanın daha adil dağıtımını sağlamamız. Bu da bütün politikacıların ve uluslararası kuruluşların görevidir. Aksi takdirde yanlış tarım ilaçları nasıl ekolojik dengeyi bozuyor ise gıdanın amaç dışı kullanımı da toplumların dengesini bozar. 850 milyon insan aç 1,5 milyar insanda aşırı kilodan nasıl kurtulacağını düşünüyor. Bunun için enerji, zaman ve para harcıyor. Zayıflamak için harcanan para 850 milyon insanı doyurmak için yetecek miktardadır. ”

Toplantının açılışında konuşan Koruma Kontrol Genel Müdürlüğü Genel Müdürü Muzaffer Aydemir ise, Tüm dünya ülkelerindeki çiftlikten sofraya gıda güvenliği yaklaşımı Türkiye’de de takip edildiğini bu amaçla politikalar uygulandığını söyledi. Gıda sorununun yeterli ve güvenli gıda tüketimi ve bunun tüm insanlara dengeli dağıtımı şeklinde tanımlanabileceğini kaydeden Aydemir, “Gıda güvenliği açısından hızlı alarm sisteminin hayata geçmesi için çalışmalarımız hızla devam etmektedir. Gıda güvenli üretilmiyorsa bundan sonra ki aşamalarda hangi yöntem uygulanırsa uygulansın bir anlam ifade etmez. Bu zincirin halkaları takip edilmelidir ilk halkadan itibaren uygulanmalıdır. Gıda güvenliği sadece Tarım Bakanlığının değil tüm toplumun sahip çıkması gereken bir sorundur. Tüm dünyada tarımda Pestisit kullanımı mevcuttur. Bakanlığımızda gerek veteriner gerekse tarım ilaçları kullanımı ile ilgili çalışmalar yapmaktayız. Yanlış ilaç kullanımının getirdiği problemler göz ardı edilemez. Bu nedenle bu ilaçların kullanımı da talimatlandırıldı. Bakanlığımız kimyasal mücadeleye alternatif entegre mücadele gibi farklı yöntemlerin yaygınlaştırılmasına önem vermektedir. Hedefimiz Dünyadaki gelişmeleri takip ederek verimli topraklarımızı kirletmeden güvenli bitkisel üretim yapmaktır” diye konuştu.

ÇALIŞTAY Sunumlarını Bilgisayarınıza İndirebilirsiniz.