SEBZECİLİK BÖLÜMÜ

BÖLÜMÜN TARİHÇESİ

       Sebzecilik Bölümü, Aksu’daki Sebzecilik Araştırma İstasyonu’na bağlı olarak 1957 yılında faaliyetlerine başlamıştır. 1985 yılında şu anki ıslah birimi binası kullanıma açılmış ve burada kurulan seralarda faaliyetler sürdürülmüştür. Aksu birimindeki denemeler zamanla Kocayatak birimine alınmış ve 1987 yılında adı Seracılık Araştırma Enstitüsü olarak değiştirilmiştir. Sebzecilik bölümü 1994 yılında Narenciye Araştırma Enstitüsü’yle Seracılık Araştırma Enstitüsü’nün birleşmesiyle Narenciye ve Seracılık Araştırma Enstitüsü bünyesine alınmış, 26 Şubat 2004 tarihinde de Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsüne bağlanarak faaliyetlerini sürdürmektedir

    BÖLÜMÜN AMACI

      Sebzecilik alanında ıslah, nitelikli hat geliştirme, biyotik ve abiyotik stres çalışmaları, hastalık ve dayanıklılık testlemeleri ile yetiştirme teknikleri ve sera teknolojileriyle örtüaltı üretimini arttırmak

Ticari firmalar adına sebze tür ve çeşitlerinin denemelerini yürütmek

Firmaların yürüttükleri denemelerin kontrolünü yapmak

Yerli çeşitlerimiz üzerinde ıslah programları yürütmek

Sebze ıslahı ve yetiştiriciliği konusunda seminer ve eğitim programları düzenlemek

Ülkemizde seracılık yapılan bölgelerdeki seralarda karşılaşılan yapısal sorunlar ile sera konstruksıyonu yapımında teknik danışmanlık yapmak

BÖLÜMÜMÜZÜN FAALİYETLERİ

1-ÇEŞİT GELİŞTİRME FAALİYETLERİ

ülkemizde örtüaltı sebze yetiştiriciliğine uygun hibrit geliştirme çalışmaları ilk olarak 1970 yıllarında Sebzecilik Araştırma İstasyonunda başlamıştır. Yeni çeşitlerin geliştirilmesinde Heterozis ıslah yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmalar sonucu hibrit çeşit olarak; domateste 7, biberde 4, hıyarda 5, patlıcanda 2 ve kavunda 6  çeşit geliştirilmiştir. Geliştirilen bu çeşitlerden 10’u ebeveyn satışı şeklinde ihale ile özel firmalara satılmıştır. 2004 yılından itibaren “Türkiye F1 Hibrit Sebze Çeşitlerinin Geliştirilmesi ve Tohumluk Üretiminde Kamu-Özel Sektör İşbirliği Projesi” kapsamında F1 hibrit çeşit geliştirilmesi yerine özel sektöre  yarıyol materyali sağlanması çalışmalarına başlanmıştır.

Fasulyede ‘Özayşe’ ve biberde ‘Serademre 8’ olmak üzere iki adet açık tozlanan çeşit geliştirilmiştir. Her iki çeşidinde  orijinal kademede üretimleri yapılmaktadır

İlk olarak 1940’lı yıllarda Antalya da başlayan seracılık çalışmaları özellikle 1970 li yıllarda PE örtü malzemesi olarak kullanılması ve de F1 hibrit tohumlarının kullanılmaya başlaması ile hızlı bir gelişme sürecine girmiştir.

Bu gecen süre içerisinde basit seralardan modern seralara kadar değişik seraların kurulduğu bugünde gözlenebilmektedir. Bu yapılar genel olarak cam ve plastik seralar olarak ikiye ayrılmaktadır.

Sera sebze yetiştiriciliğinin başladığı ilk yıllarda, en az malzeme kullanımı ile basit tipte cam seralar kurulmuştur. 1980’ li yılların ikinci yarısından itibaren sektörde kullanılan yapıların geliştirilmesi amacı ile başta FAO/UNDP kapsamında TUR/80/005 projesi çerçevesinde yurt dışından özellikle daha hafif yapı gerektirdiğinden dolayı iki adet plastik sera introdüksiyon amacı ile enstitümüze getirilmiştir.Üreticilerin ilgisine sunulan bu konstrüksiyonların aynı zamanda yerli imalatçılar tarafından kopyalanarak üretilmesi konusunda yoğun yayım çalışmaları yapılmıştır. Sonuçta birbirinden farklı düzeylerde olmakla birlikte bir çok imalata örnek olan bu yapıların maalesef uzun bir süre arzulanan düzeyde yaygınlaşması sağlanamamış ve sektör daha çok cam sera örneğinde olduğu gibi sera sebze üretiminde düşük maliyetli basit plastik seraların kullanıldığı bir gelişme sürecinde kalmıştır. Uygulanan destekleme politikası sonucu Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu kapsamında bilindiği gibi sadece Antalya' da 50 milyon $ tutarında yeni sera tesis edilmiştir. Yine sadece Antalya'da yaklaşık 35 milyon $ tutarında cam seranın yapıldığı bu dönemde özellikle sera sebze yetiştiriciliğinde cam seranın tercih edildiği görülmüştür. Enstitümüz gerek kurum gerekse eleman olarak bu gelişmelerin içerisinde yer almış başta 12 ve 17 m makas açıklığında MAKASLI ÇELİK KONSTRÜKSİYON CAM SERA’ların farklı işletme büyüklüklerinde projelendirilmesi amacı ile bilgisayar destekli projelendirme çalışmalarını geliştirmiştir. 

            Alan olarak büyüyen sektörde yetiştirme teknikleri açısından da teknolojik gelişmeler sağlanmış olmakla beraber bugünde verimlilik ve kalite özellikle ihracat döneminde en büyük problem olarak görülmektedir. 

            Sözü edilen bu problemi aşmak amacı ile yeni kurulan büyük çaplı işletmelerde ilk etapta tercih edilen yapı dış kaynaklı ve enstitümüzün 80’ li yılların ikinci yarısında getirip tanıtımını yaptığı plastik yapıların yeni versiyonları şeklinde olmuştur. Ancak büyük boyutlarda kurulan bu işletmelerde de, 4m yan yüksekliğe ve taban alanının %50 ‘sine varan havalandırma açıklığına sahip bu seralarda da kış yetiştiriciliğinde muhakkak ki türede bağlı olarak yetersizliklerle karşılaşılmış ve verim ve kalitede arzulanan sonuca tam ulaşılamamıştır.

             İmalat tekniği açısından büyük çaplı üretimi zorunlu kılan plastik sera konstrüksiyonlarının bugün ülkemizde görüldüğü kadar dış kaynaklı örneklerine göre gerek kalite gerekse fiyat dengesi açısından problemleri bulunmaktadır. Bunun sonucu olarakta son yıllarda dış kaynaklı bu konstrüksiyonların ülkemize girişi hızlanmıştır. Hal bu ki ülke kaynaklarının yerinde kullanımı ile ülkemizde dış kaynaklı bu yapılara gerek kalite gerekse fiyat açısından alternatif olarak cam sera konstrüksiyonlarının geliştirilebileceği görülmüştür. Bu amaçla enstitümüzce hazırlanan ‘’Yeni Taleplere Uygun Cam Sera Geliştirme Projesi’’1998 yılında TARP projeleri kapsamında TUBİTAK tarafından kabul edilmiştir.

            Bilindiği gibi iyi bir sera konstrüksiyonunun görevi, tüm yıl boyunca bitki gelişimi için gerekli iklim koşullarını sağlamak olmakla birlikte bu koşulları teknik olanaklardan da yararlanarak mümkün olduğunca istenilen düzeyde tutmak olmalıdır. Birçok sektörde olduğu gibi seracılık sektöründe de teknoloji ve gelişimi yakalamak çok önemli olmaktadır. Bu nedenle bu konuda ürün geliştirilmesinde isteksiz davranan imalatçıların desteklenmesi ve yönlendirilmesi amacıyla Ar-Ge faaliyetlerine önem verilmesi gerekmektedir.Mevcut durumda veya dünden bugüne uygulandığı şekliyle ülkemizde sera projeleri,gerek üretici gerekse imalatçı açısından bir külfet olarak görülmekte ve uygulandığı şekliyle imalatlar projeye dayandırılmamaktadır. Bu nedenle söz konusu durumun gelecekte yaratabileceği milli servet kaybını önlemenin yanı sıra yetiştiricilik isteklerini optimum koşullarda sağlayabilecek standartların ortaya konulması gerekmektedir.Bu nedenle kesme çiçek karanfil üretiminde hemen hemen alternatifsiz olan YAY ÇATILI BORU İSKELETLİ PLASTİK SERA yanında özellikle sebze ve ısıtmaya dayalı çiçek üretiminde kullanılmak amacı ile CAM SERALARIN yeniden projelendirilmesi bu proje ile amaçlanmıştır.